The effects of institutional factors, organizational, capabilities, and perceived advantages to the adoption of cleaner technology by manufacturing firms in Thailand - Sompong Hanvajanawong (Chulalongkorn University, 2001)
ในช่วงปลายทศวรรษ 1980 ได้มีการนำเอาแนวความคิดของเทคโนดลยีสะอาดมาใช้อย่างกว้างขวาง เพื่อสร้างผลในการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมขององค์กรต่าง ๆ ให้มีกิจกรรมที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมมากขึ้น จึงได้เกิดโครงการเทคโนโลยีสะอาดในประเทศต่าง ๆ อย่างรวดเร็วและกว้างขวาง โดยสืบเนื่องมากจากการค้นพบว่า เทคโนโลยีสะอาดมีศักยภาพที่จะเป็นกลไกในการสร้างความได้เปรียบในการแข่งขัน ดังนั้ง เทคโนโลยีสะอาดจึงได้รับการยอมรับและถือเป็นส่วนหนึ่งของแผนกลยุทธ์ของบริษัทชั้นนำหลายแห่งทั้วโลกรวมทั้งประเทศไทยด้วย รัฐบาลไทยโดยความร่วมมือกับองค์กรส่งเสริมการใช้เทคโนโลยีสะอาดทั้งของไทยและต่างประเทศ ได้รณรงค์เพื่อให้บริษัทต่าง ๆ ในประเทศไทยนำเอาเทคโนโลยีสะอาดไปใช้อย่างกว้างขวาง ทั้งนี้เพื่อรักษาสิ่งแวดล้อมและสร้างศักยภาพในการแข่งขันกับต่างประเทศ ที่กำลังนำเอาประเด็นสิ่งแวดล้อมมาใช้เป็ฯมาตรการกีดกันทางการค้า อย่างไรก็ตาม ระดับของการนำเอาเทคโนโลยีสะอาดไปในบริษัทผู้ผลิตในไทยยังมีอัตราการขยายตัวที่ต่ำ และเกิดคำถามว่าอะไรคือปัจจัยที่จะส่งเสริมให้เกิดการขยายตัวของเทคโนโลยีสะอาดในประเทศไทยในระดับที่น่าพอใจ การวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์ที่จะศึกษาผลกระทบจากปัจจัยของสถาบัน ซึ่งได้แก่ แรงกดดันจากกฎระเบียบด้านการรักษาสิ่งแวดล้อมการเรียกร้องของผู้เกี่ยวกับบริษัทให้รับเอาเทคโนโลยีสะอาดมาใช้ สิทธิประโยชน์ที่มีให้แก่ผู้ใช้เทคโนโลยีสะอาดและความแพร่หลายของเทคโนโลยีสะอาด ผลกระทบจากปัจจัยขององค์กร ซึ่งได้แก่ ขนาดขององค์กง ความสามารถขององค์กร และความรู้เกี่ยวกับเทคโนโลยีสะอาด และผลกระทบจากปัจจัยของฝ่ายจัดการ ซึ่งได้แก่ความตระหนักในประโยชน์ของเทคโนโลยีสะอาดในก้านการแข่งขัน ด้านเศรษฐศาสตร์ และด้านสังคม ตลอดจนความเต็มใจของฝ่ายจัดการ ในการนำเอาเทคโนโลยีสะอาดมาใช้ในบริษัทผู้ผลิตในประเทศไทย โดยมีแนวคิดที่พันามาจากทฤษฎีสถาบัน (Institutional Theory) ทฤษฎีพี่งพาทรัพยากร (Resource-based Thory) และทฤษฎีการแพร่กระจายของนวัตกรรม (Diffusion of Innovation Theory) ตัวอย่างของการวิจัยนี้ประกอบด้วยอุตสาหกรรมไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ และอุตสาหกรรมอาหาร ซึ่งเป็นอุตสาหกรรมหลักของประเทศไทยที่มีการส่งออกเป็นอันดับหนึ่งและสองตามลำดับ การเก็บข้อมูลของการศึกษานี้ประกอบด้วยการสัมภาษณ์ผู้จัดการโรงงาน การศึกษานำร่อง และการสำรวจโดยแบบสอบถามทางไปรษณีย์ แบบสอบถามที่ตอบกลับมาและสามารถนำมาใช้วิเคราะห์มีจำนวน 190 ชุด ซึ่งเป้ฯอัตราตอบรับที่ร้อยละ 13 การวิเคราะห์ข้อมูลประกอบด้วยการวิเคราะห์ด้วยสถิติเชิงพรรณา (Descriptive Statistics) การวิเคราะห์องค์ประกอบ (Factor Analysis) การวิเคราะห์ความแปรปรวน (ANOVA) การวิเคราะห์สัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของตัวแปรสองตัว (Bivariate Correlation ) และการวิเคราะห์ความถดถอยเชิงพหุด้วยวิธี Stepwise (Stepwise Multiple Regression Analysis)