IMMUNE RESPONSE OF RICE FROG Fejervarya limnocharis (Gravenhorst, 1829) IN HERBICIDE UTILIZED AGRICULTURAL AREA AT WIANG SA DISTRICT, NAN PROVINCE - Khattapan Jantawongsri (Chulalongkorn University, 2014)
การศึกษาอิทธิพลของการใช้สารฆ่าวัชพืชต่อการตอบสนองทางภูมิคุ้มกันของกบหนอง Fejervarya limnocharis ที่อาศัยในพื้นที่เกษตรกรรม โดยเก็บตัวอย่างกบหนองจากพื้นที่อ้างอิงที่ไม่มีการใช้สารฆ่าวัชพืช และพื้นที่ปนเปื้อนที่ยังคงมีการใช้สารฆ่าวัชพืช ในจังหวัดน่าน ในปี พ.ศ. 2556 แล้วศึกษาพารามิเตอร์ด้านสุขภาวะและขนาดกับน้ำหนัก ก่อนนำไปศึกษาการตอบสนองทางภูมิคุ้มกันแบบจำเพาะเจาะจงชนิด delayed-type hypersensitivity (DTH) และ แบบไม่จำเพาะเจาะจง ได้แก่ ระดับฮอร์โมนคอร์ติโคสเตอโรน การนับแยกชนิดเม็ดเลือดขาว และจำนวน melanomacrophage และ melanomacrophage center (MMC) ผลการศึกษาพบว่ากบหนองในพื้นที่ปนเปื้อนมีค่าดัชนีสุขภาวะต่ำกว่ากบในพื้นที่อ้างอิงซึ่งแสดงถึงอิทธิพลของสารฆ่าวัชพืชต่อสุขภาวะโดยรวมของกบ มีค่าดัชนีน้ำหนักม้ามสูงกว่ากบจากพื้นที่อ้างอิงซึ่งแสดงถึงอิทธิพลของสารฆ่าวัชพืชต่ออวัยวะในระบบภูมิคุ้มกัน และมีดัชนีน้ำหนักรังไข่สูงกว่ากบจากพื้นที่อ้างอิงในฤดูแล้งหนาวซึ่งแสดงแนวโน้มการกระตุ้นการเติบโตของรังไข่โดยสารฆ่าวัชพืช เมื่อพิจารณาการตอบสนองทางภูมิคุ้มกันแบบจำเพาะเจาะจงพบว่ากบหนองในพื้นที่ปนเปื้อนแสดงแนวโน้มการตอบสนองแบบ DTH ที่ต่ำกว่ากบหนองในพื้นที่อ้างอิงอย่างมีนัยสำคัญ ในขณะที่การตอบสนองทางภูมิคุ้มกันแบบไม่จำเพาะเจาะจงแสดงว่ากบหนองมีระดับฮอร์โมนคอร์ติโคสเตอโรนในน้ำเลือดที่ไม่แตกต่างระหว่างพื้นที่ แต่กบหนองจากพื้นที่ปนเปื้อนมีค่าสัดส่วนเม็ดเลือดขาวชนิดนิวโทรฟิลต่อลิวโคไซต์ต่ำกว่ากบหนองในพื้นที่อ้างอิงอย่างมีนัยสำคัญในช่วงฤดูแล้งหนาวซึ่งเป็นช่วงที่มีการเพาะปลูกในพื้นที่ปนเปื้อนเท่านั้น และยังพบว่ากบหนองในพื้นที่ปนเปื้อนมีจำนวน melanomacrophage และ MMC มากกว่ากบหนองในพื้นที่อ้างอิงอย่างชัดเจน โดยพบว่าจำนวน melanomacrophage และ MMC มีสหสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญกับปริมาณอาทราซีนในเนื้อเยื่อกบหนอง ซึ่งผลการศึกษาแสดงให้เห็นว่าการใช้สารฆ่าวัชพืชในพื้นที่เกษตรกรรมอาจมีผลเปลี่ยนแปลงภูมิคุ้มกันของกบหนองในพื้นที่ ข้อมูลจากการศึกษาการตอบสนองทางภูมิคุ้มกันของสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบกในครั้งนี้จึงช่วยให้หลักฐานยืนยันผลที่พึงระวังจากการใช้สารฆ่าวัชพืชต่อสิ่งมีชีวิตที่ไม่ใช่เป้าหมายในระบบนิเวศทางการเกษตรอันรวมไปถึงมนุษย์