PRODUCTION AND CHARACTERIZATION OF MONOCLONAL ANTIBODY AGAINST PATHOGENIC Leptospira spp. - Jaiya Sathitsemakul (Chulalongkorn University, 2013)
โรคฉี่หนูเป็นโรคติดเชื้อจากสัตว์สู่คนที่แพร่กระจายในพื้นที่เขตร้อน มีสาเหตุมาจากแบคทีเรียแกรมลบสายพันธุ์เลปโตสไปราชนิดก่อโรค ซึ่งมีผลต่อทั้งมนุษย์และสัตว์ โรคนี้เกิดได้จากการสัมผัสถูกปัสสาวะของสัตว์ติดเชื้อ โดยเชื้อจะเข้าสู่ผู้ป่วยผ่านทางบริเวณเยื่อเมือก หรือปากแผลเปิดบริเวณผิวหนัง อาการของโรคฉี่หนูมีหลากหลาย อาทิเช่น อาการคล้ายไข้หวัด ปวดศีรษะ เป็นต้น หากผู้ป่วยได้รับการวินิจฉัยและรักษาที่ไม่ทันการณ์ อาจเกิดภาวะการติดเชื้อในกระแสเลือดที่รุนแรง และเกิดภาวะอวัยวะภายในต่างๆ ล้มเหลว วัตถุประสงค์ของการวิจัยนี้ คือ การผลิตมอโนโคลนอลแอนติบอดีต่อเชื้อเลปโตสไปราสายพันธุ์ก่อโรค เพื่อใช้ในการพัฒนาวิธีวินิจฉัยโรคฉี่หนูเบื้องต้นทางภูมิคุ้มกันวิทยา โดยทำการฉีดกระตุ้นหนูไมซ์ด้วยเชื้อ Leptospira interrogans ซีโรวาร์ Manilae และสายพันธุ์กลาย M1352 ในรูปคงสภาพ และรูปผสมระหว่างคงสภาพกับเสียสภาพ หลังจากสร้างเซลล์ลูกผสมด้วยวิธีหลอมรวมเซลล์ และคัดเลือกมอโนโคลนอลแอนติบอดีที่ผลิตได้ ด้วยวิธี enzyme-linked immunosorbent assay (ELISA) โดยใช้เชื้อเลปโตสไปราซีโรวาร์ต่างๆ และแบคทีเรียอื่นๆ ที่ถูกทำให้อยู่ในรูปเสียสภาพเป็นแอนติเจนคัดเลือก ผลการทดลองพบว่า ได้มอโนโคลนอลแอนติบอดี 14 โคลนที่สามารถจำแนกได้เป็น 6 กลุ่มตามความจำเพาะต่อแบคทีเรียที่ใช้ทดสอบ มอโนโคลนอลแอนติบอดีกลุ่มที่ 1, 2, 3 และ 4 มีความจำเพาะต่อเลปโตสไปราสายพันธุ์ก่อโรคเพียงบางสายพันธุ์ที่นำมาทดสอบ มอโนโคลนอลแอนติบอดีกลุ่มที่ 5 และ 6 มีความจำเพาะต่อเลปโตสไปราสายพันธุ์ก่อโรคที่นำมาทดสอบที่หลากหลายกว่าสี่กลุ่มแรก แต่แสดงปฏิกิริยาข้ามกับ Enterobacter aerogenes มอโนโคลนอลแอนติบอดีเหล่านี้มีความสามารถในการตรวจหา L. interrogans ซีโรวาร์ Manilae โดยมีค่าความเข้มข้นของเชื้อที่ทำให้ค่าการดูดกลืนแสงเปลี่ยนแปลงไปครึ่งหนึ่ง (Half maximal effective concentration; EC50) อยู่ในช่วงพิสัย 2×106 ถึง 1×107 เซลล์ต่อมิลลิลิตร และค่าความเข้มข้นของเชื้อที่น้อยที่สุดที่แอนติบอดีตรวจจับได้ (Limit of detection; LOD) ของแต่ละโคลนอยู่ในช่วงพิสัย 4.7×105 ถึง 3.5×105 เซลล์ต่อมิลลิลิตร มอโนโคลนอลแอนติบอดีทั้ง 14 โคลนมีไอโซไทป์เป็น IgM และจากการตรวจจับด้วยวิธี Western blot มีมอโนโคลนอลแอนติบอดีที่จำเพาะต่อโมเลกุลคล้ายโปรตีนของ L. interrogans ซีโรวาร์ Manilae ที่น้ำหนักโมเลกุล 41 กิโลดาลตัน ดังนั้น จากการศึกษาเบื้องต้นดังกล่าวชี้ให้เห็นว่า มอโนโคลนอลแอนติบอดีที่ผลิตได้เหล่านี้ บางโคลนมีศักยภาพพอในการนำไปประยุกต์ใช้ในการตรวจสอบทางภูมิคุ้มกันวิทยา สำหรับการตรวจเชื้อเลปโตสไปราสายพันธุ์ก่อโรคนี้ต่อไปได้