Cost-Recovery of Health Facilities for Foreign Patients in Nan Province - Prichavijy Promjak (Chulalongkorn University, 2002)
วัตถุประสงค์ของการศึกษานี้ เพื่อประเมินอัตราคืนทุนของการให้บริการผู้ป่วยต่างชาติของโรงพยาบาลน่าน โรงพยาบาลชุมชน 3 แห่ง สถานีอนามัย และสถานบริการสาธารณสุขชุมชน 5 แห่ง ที่มีผู้ป่วยต่างชาติมารับบริการในจังหวัดน่าน ภายใต้สมมุติฐานที่ว่ารูปแบบการให้บริการ คุณภาพการให้บริการ และทรัพยากรที่ใช้ระหว่างผู้ป่วยชาวไทยกับผู้ป่วยต่างชาติไม่มีความแตกต่างกัน ต้นทุนรวมของผู้ป่วยต่างชาติคำนวณจากผลคูณของจำนวนผู้ป่วยต่างชาติที่มารับบริการกับต้นทุนต่อหน่วยบริการนั้น ซึ่งต้นทุนที่คำนวณได้นี้จะนำมาวิเคราะห์เปรียบเทียบกับรายรับจากค่าบริการที่ผู้ป่วยต่างชาติจ่าย เพื่อหาอัตราคืนทุนของการให้บริการผู้ป่วยต่างชาติ ผลการศึกษาพบว่าในปีงบประมาณ 2544 มีผู้ป่วยต่างชาติมารับบริการจำนวนทั้งสิ้น 3,233 ครั้ง ต้นทุนรวมของการบริการผู้ป่วยนอกและผู้ป่วยใน สูงกว่าค่ารักษาพยาบาลที่เรียนเก็บ ยกเว้นในกรณีของรพ.สมเด็จพระยุพราชปัวและสอ.ชนแดนที่มีต้นทุนเท่ากับอัตราเรียกเก็บ เมื่อวิเคราะห์ถึงอัตราคืนทุนในส่วนของการบริการผู้ป่วยนอก พบว่ามีอัตราคืนทุนของการให้บริการผู้ป่วยต่างชาติเฉลี่ยเท่ากับ 0.54 โดยรพ.สมเด็จพระยุพราชปัวมีอัตราคืนทุนสุงสุดคือเท่ากับ 1 ในขณะที่รพ.น่านมีอัตราคืนทุนต่ำสุดเท่ากับ 0.18 ส่วนอัตราคืนทุนของรพ.ทุ่งช้าง รพ.สองแคว เท่ากับ 0.68 และ 0.64 ตามลำดับ ใน่วนของผู้ป่วยใน อัตราคืนทุนเฉลี่ยเท่ากับ 0.16 โดยรพ.ทุ่งช้าง มีอัตราคืนทุนสูงสุดเท่ากับ 0.28 ในขณะที่รพ.น่านมีอัตราคืนทุนต่ำสุดเท่ากับ 0.08 ส่วนรพ.สองแควมีอัตราคืนทุนเท่ากับ 0.13 สำหรับกรณีของรพ.สมเด็จพระยุพราชปัวไม่สามารถคำนวณอัตราคืนทุนของผู้ป่วยในได้ เนื่องจากไม่มีผู้ป่วยต่างชาติเข้ามารับบริการ ผลการศึกษาอัตราคืนทุนของสถานีอนามัย พบว่ามีอัตราคืนทุนเฉลียเท่ากับ 0.30 โดยที่สอ.ปอนมีอัตราคืนทุนสูงสุดเท่ากับ 0.75 ในขณะที่สสช.ห้วยสะแตงมีอัตราคืนทุนต่ำสุดเท่ากับ 0.11 ส่วนสอ.ชนแดน สอ.งอบ และสอ.น้ำรีพัฒนามีอัตราคืนทุนเท่ากับ 0.36, 0.35 และ 0.20 ตามลำดับ หากสถานบริการสาธารณะสุขของรัฐดำเนินการในรูปแบบของสถานบริการสาธารณสุขเอกชน เมื่อคำนวณต้นทุนจากอัตราค่าจ้างตามราคาตลาด จะพบว่าต้นทุนในโรงพยาบาลสูงขึ้นทั้งในส่วนของการบริการผู้ป่วยนอกและการบริการผู้ป่วยใน โดยสูงขึ้นเฉลี่ยร้อยละ 32.2 ในขณะที่ต้นทุนในส่วนของสถานีอนามัยสูงขึ้นร้อยละ 6.8 เมื่อวิเคราะห์ถึงอัตราคืนทุน พบว่าการบริการผู้ป่วยนอกมีอัตราคืนทุนเฉลี่ยลดลงเหลือ 0.42 (ร้อยละ 22.2) อัตราคืนทุนของรพ.สมเด็จพระยุพราชปัว รพ.ทุ่งช้าง รพ.สองแคว และรพ.น่านเท่ากับ 0.80, 0.52, 0.49 และ 0.14 ตามลำดับ สำหรับการบริการผู้ป่วยในมีอัตราคืนทุนเฉลี่ยลดลงเหลือ 0.12 (ร้อยละ 25.0) โดยอัตราคืนทุนของรพ.ทุ่งช้าง รพ.สองแควและรพ.น่าน เท่ากับ 0.22, 0.10 และ 0.06 ตามลำดับ เมื่อพิจารณากรณีของสถานีอนามัยพบว่าอัตราคืนทุนเฉลี่ยของสถานีอนามัยลดลงเหลือ 0.28 (ร้อยละ 6.7) โดยที่สอ.ปอน สอ.ชนแดน สอ.งอบ สอ.น้ำรีพัฒนาและสสช.ห้วยสะแตงมีอัตราคืนทุนเท่ากับ 0.69, 0.34, 0.33, 0.19 และ 0.10 ตามลำดับ