CYP3A and drug transporters activity changes in Thai elderly with or without chronic kidney disease using a microdose cocktail - Punyabhorn Rattanacheeworn (Chulalongkorn University, 2019)
ในปัจจุบัน ประชากรชาวไทยมีแนวโน้มเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุ คือผู้ที่มีอายุมากกว่า 60 ปีขึ้นไป และโรคไตเรื้อรังที่จัดเป็นหนึ่งในปัญหาหลักทางด้านสุขภาวะของคนไทยซึ่งมีความสัมพันธ์กับอายุที่เพิ่มมากขึ้น เป็นที่ทราบกันดีว่าภาวะสูงวัย การทำงานของไตบกพร่องตลอดจนสภาวะโรคไตวายเรื้อรังเป็นปัจจัยที่ส่งผลกระทบต่อกระบวนการทางเภสัชจลนศาสตร์ โดยกระบวนการทางเภสัชจลนศาสตร์เป็นกระบวนการที่เกี่ยวข้องกับระดับยาในกระแสเลือดและตำแหน่งของการออกฤทธิ์ ประสิทธิภาพ และความปลอดภัยของยา เนื่องจากกลไกจากผลกระทบของภาวะสูงวัยและ/หรือภาวะโรคไตเรื้อรังต่อกระบวนการทางเภสัชจลนศาสตร์ยังคงมีอยู่อย่างจำกัดและยังไม่เป็นที่แน่ชัด การศึกษาทางคลินิกในครั้งนี้จึงมุ่งเน้นค้นหาความเปลี่ยนแปลงด้านการทำงานของเอนไซม์ซิพสามเอและตัวขนส่งยาในคนไทยที่มีภาวะสูงวัยสุขภาพดี และภาวะสูงวัยที่มีโรคไตเรื้อรัง เปรียบเทียบกับคนหนุ่มสาว โดยใช้เครื่องมือที่ชื่อว่าไมโครโดสคอกเทล การวิจัยเชิงทดลองนี้ได้ทำการวิเคราะห์ในสามกลุ่มผู้เข้าร่วมวิจัยคือ กลุ่มที่ 1 หนุ่มสาวสุขภาพดี กลุ่มที่ 2 ผู้สูงวัยสุขภาพดี และกลุ่มที่ 3 ผู้สูงวัยที่มีโรคไตเรื้อรัง ผู้เข้าร่วมวิจัยทุกท่านได้รับประทานไมโครโดสคอกเทลหนึ่งครั้ง ประกอบด้วยยาที่แป็นตัวแทนซับสเตรดคือ มิดาโซแลม ขนาด 30 ไมโครกรัม ดาบิกาแทรน เอกทีซิเลต ขนาด 750 ไมโครกรัม อะทอวาสแตติน ขนาด 100 ไมโครกรัม พิทาวาสแตติน ขนาด 10 ไมโครกรัม และโรซูวาสแตติน ขนาด 50 ไมโครกรัม ภายหลังจากระยะพัก 14 วัน ผู้เข้าร่วมวิจัยกลุ่มที่ 1 เข้าสู่ช่วงที่ 2 ของงานวิจัยโดยได้รับประทานไมโครโดสคอกเทล 1 ครั้งร่วมกับยาไรแฟมพิซิน การประเมินค่าทางเภสัชจลนศาสตร์ของตัวแทนซับสเตรดในไมโครโดสคอกเทลถูกคำนวณสำหรับค่าพื้นที่ใต้กราฟระดับยาจากเวลาเริ่มต้นถึงความเข้นข้นสุดท้ายที่วัดได้ ค่าพื้นที่ใต้กราฟจากเวลาเริ่มต้นถึงอินฟินิตี้ ความเข้มข้นสูงสุดของยาในกระแสเลือด นอกจากนี้ได้ทำการวิเคราะจีโนไทป์ของตัวขนส่งยาโอเอทีพีวันบีวัน และบีซีอาร์พี ในผู้เข้าร่วมวิจัยเพื่อลดปัจจัยกวนที่อาจส่งผลต่อระดับยาในไมโครโดสคอกเทล เมื่อเปรียบเทียบกับผู้เข้าร่วมวิจัยกลุ่มที่ 1 ภาวะสูงวัยส่งผลเปลี่ยนแปลงเภสัชจลนศาสตร์ของยามิดาโซแลม โดยมีการเพิ่มขึ้นในกลุ่มผู้เข้าร่วมวิจัยกลุ่มที่ 2 และ 3 ของค่าพื้นที่ใต้กราฟระดับยาจากเวลาเริ่มต้นถึงความเข้นข้นสุดท้ายที่วัดได้ ซึ่งเป็นตัวแทนของระดับยาในเลือดภายในร่างกายประมาณ 2 เท่า และค่าความเข้มข้นสูงสุดของยาในกระแสเลือดประมาณ 3 เท่า อีกทั้ง 2 กลุ่มผู้เข้าร่วมวิจัยนี้ยังมีอัตราการกำจัดยาที่ลดลง และมีค่าครั้งชีวิตที่ยาวนานมากขึ้นอีกด้วย เช่นเดียวกับยาอะทอวาสแตติน ซึ่งเป็นตัวแทนซับสเตรดของเอนไซม์ซิพสามเอสี่ ที่มีค่าพื้นที่ใต้กราฟระดับยาจากเวลาเริ่มต้นถึงความเข้นข้นสุดท้ายที่วัดได้ และค่าความเข้มข้นสูงสุดของยาในกระแสเลือด เพิ่มขึ้น 2 เท่าในผู้เข้าร่วมวิจัยกลุ่มที่ 2 และเพิ่มขึ้น 4 เท่าในผู้เข้าร่วมวิจัยกลุ่มที่ 3 อย่างไรก็ตามสำหรับการประเมินการทำงานของตัวขนส่งยาที่เกี่ยวข้องในงานวิจัยครั้งนี้ยังไม่สามารถเป็นที่สรุปได้แน่ชัด ผลงานวิจัยครั้งนี้ที่ใช้ไมโครโดสคอกเทลในการวิเคราะห์ระบุว่าอายุที่เพิ่มมากขึ้นมีความเกี่ยวข้องกับการทำงานของเอนไซม์ซิพสามเอสี่ที่ลดลง ถึงแม้ว่าการทำงานของตัวขนส่งยาโอเอทีพีวันบี พีจีพี และ บีซีอาร์พี ในประชากรเป้าหมายของงานวิจัยในครั้งนี้ยังไม่สามารถสรุปอย่างแน่ชัดได้ แต่ผลจากงานวิจัยสามารถชี้ให้เห็นถึงแนวโน้มของการเปลี่ยนแปลงทางเภสัชจลนศาสตร์ของยาในไมโครโดสคอกเทลซึ่งอันเป็นประโยชน์ต่อการพัฒนาการค้นหากลไกที่อาจเกี่ยวข้องเชิงลึกต่อไป