Phan-Thanh-Giản trong lịch sử cận đại Việt Nam - Đặng, Huy Vận (Viện Khoa học Xã hội Việt Nam, 2020)
Lịch sử Việt Nam từ giữa thế kỷ XIX trở đi đã chuyển sang một bước ngoặt quan trọng. Nhân dân ta vừa phải chịu ách thống trị nặng nề của giai cấp phong kiến trong nước đã cực kỳ thối nát, vừa phải đương đầu với một thế lực ngoại xâm hung hãn chực gấp rút thông tính nước ta. Trong khi đó, triều đinh nhà Nguyễn đại diện cho nhà nước phong kiến không có một chính sách đối nội đối ngoại nào gọi là tương đối có hiểu biết khả dĩ cùng nhân dân chống chọi với bọn thực dân xâm lược.