Tư tưởng khai sáng, nét chủ đạo trong quan điểm nhân đạo của Nguyễn Công Hoan. - Phạm, Phú Tỵ (Đại học Quốc gia Hà Nội, 2020)
Nhà nghiên cứu Trương Chính ngay từ năm 1956 đã có một nhận xét rất tinh tế về điểm xuất phát của Nguyễn Công Hoan khi viết về lớp người cùng khổ: Nguyễn Công Hoan cho rằng, thảm họa của nông thôn Việt Nam sở dĩ kéo dài là vì người dân không biết gì, vì dốt, anh mới không biết trong văn tự viết những gì để lọt vào tầm ngắm và các chiến sĩ…